

Η συνεξάρτηση αφορά σ΄έναν ψυχολογικό όρο, ο οποίος προέρχεται από τη φιλοσοφία των Ανωνύμων Αλκοολικών, ένα πρόγραμμα αυτοβοήθειας που βασίζεται στη θεραπευτική προσέγγιση των 12 βημάτων. Επινοήθηκε πριν 30 χρόνια ώστε να ορίσει και να προσδιορίσει ένα σύνολο μοτίβων – συμπεριφορών που εφαρμόζονται ώστε να διευκολύνουμε και να προστατέψουμε τη ζωή του πολύ σημαντικού για τη ζωή μας εξαρτημένου προσώπου, εις βάρος του ίδιου μας του εαυτού. Το σύνολο αυτών των μοτίβων συμπεριφοράς καθορίζεται από μια τάση για υπερπροστασία και έλεγχο, πράγμα που διαιωνίζει την εξάρτηση του άλλου, εμποδίζοντάς τον ν’ αναλάβει την ευθύνη του εαυτού του. Καθώς το πρόγραμμα των 12 βημάτων επεκτάθηκε και σε εξαρτήσεις από άλλες ουσίες και άλλες μορφές εξάρτησης (όπως π.χ. φαγητό, τζόγος) υιοθετήθηκε ο όρος “συνεξάρτηση” για να περιγράψει αυτό το σύνολο μοτίβων.
Όμως, η συνεξάρτηση δεν προϋποθέτει πάντα την παρουσία ενός αλκοολικού ή γενικότερα ενός εξαρτημένου από ουσίες. Αυτά τα δυσλειτουργικά μοτίβα συμπεριφοράς τα συναντάμε στις ερωτικές σχέσεις μεταξύ συντρόφων, γονιών – παιδιών, μεταξύ αδελφών, φίλων, συνάδελφων που δεν αντιμετωπίζουν κάποιο προφανές θέμα με εξαρτήσεις. Εννοείται πως, όσο πιο οικεία είναι μία σχέση, τόσο η συνεξάρτηση μπορεί να δημιουργήσει μεγαλύτερα προβλήματα.
Ο όρος αυτός πλέον χρησιμοποιείται και για να καθορίσει τις σχέσεις όπου ο ένας σύντροφος εμφανίζει μια χειριστική συμπεριφορά και ο άλλος, φοβούμενος την εγκατάλειψη, συμμορφώνεται.
Αρκετοί άνθρωποι δυσκολεύονται πολύ να φύγουν από μια άσχημη σχέση και περιγράφουν καταστάσεις όπου όταν έρχονται κοντά στον σύντροφό τους, εκείνος αρχίζει και απομακρύνεται, και όταν εκείνοι απομακρύνονται με οδύνη, τότε ο σύντροφός τους επιστρέφει.
Ένας άνθρωπος με θέματα συνεξάρτησης, παρουσιάζει συγκεκριμένα μοτίβα συμπεριφοράς, όπως το να αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως ανιδιοτελή και αφιερωμένο στην ευημερία των άλλων, να ζητάει συνεχώς την αναγνώριση, να είναι εξαιρετικά πιστός και να παραμένει σε επιζήμιες καταστάσεις για μεγάλο χρονικό διάστημα. Να εκφράζει τον θυμό και την επιθετικότητα με παθητικούς τρόπους, να χρησιμοποιεί το σεξ ενώ θέλει αγάπη, να προσελκύει τους άλλους προς το μέρος του, αλλά όταν έρθουν κοντά, να τους ωθεί μακριά.
Αν θα θέλαμε να ορίσουμε ένα σαφές διαγνωστικό κριτήριο για το αν είναι κάποιος συνεξαρτημένος, είναι ότι «επενδύει» στη σχέση εστιάζοντας τόσο πολύ στους άλλους, ώστε η παραμέληση του εαυτού του και η χαμηλή αυτοαξία έρχονται ως αναγκαστικό, μη διαχειρίσιμο αποτέλεσμα.






Η συνεξάρτηση φαίνεται να εμφανίζεται σε διαφορετικούς βαθμούς, όπου η ένταση των συμπτωμάτων καλύπτει ένα φάσμα. Λάβετε υπόψη ότι μόνο ένας εξειδικευμένος επαγγελματίας μπορεί να κάνει διάγνωση συνεξάρτησης. Δεν υποφέρουν όλοι από συνεξάρτηση που εμφανίζουν αυτά τα συμπτώματα.
Εάν ταυτιστείτε με πολλά από αυτά τα συμπτώματα, είστε δυσαρεστημένοι με τον εαυτό σας ή τις σχέσεις σας, θα πρέπει να εξετάσετε το ενδεχόμενο να αναζητήσετε επαγγελματική βοήθεια.




Επειδή η συνεξάρτηση συνήθως έχει τις ρίζες της στην παιδική ηλικία ενός ατόμου, η θεραπεία συχνά περιλαμβάνει εξερεύνηση σε θέματα πρώιμης παιδικής ηλικίας και τη σχέση τους με τα τρέχοντα καταστροφικά πρότυπα συμπεριφοράς. Η θεραπεία περιλαμβάνει εκπαίδευση, ατομική ή και ομαδική θεραπεία μέσω των οποίων τα συνεξαρτημένα άτομα ανακαλύπτουν ξανά τον εαυτό τους και εντοπίζουν πρότυπα συμπεριφοράς που καταστρέφουν τη ζωή τους. Η θεραπεία επικεντρώνεται επίσης στο να βοηθηθούν οι θεραπευόμενοι στο να έρθουν σε επαφή με συναισθήματα που έχουν θαφτεί κατά την παιδική ηλικία και στην ανασυγκρότηση της δυναμικής της οικογένειας. Ο στόχος είναι να τους καθοδηγήσουμε και να τους επιτρέψουμε να βιώσουν ξανά όλο το φάσμα των συναισθημάτων τους.
Το πρώτο βήμα για την αλλαγή της δυσλειτουργικής συμπεριφοράς είναι να την κατανοήσουμε. Είναι σημαντικό για τους συνεξαρτημένους και τα μέλη της οικογένειάς τους να εκπαιδεύονται σχετικά με την πορεία και τον κύκλο του εθισμού και πώς αυτός επεκτείνεται στις σχέσεις τους.
Η προσωπική ανάπτυξη και οι αλλαγές είναι απαραίτητες για τον συνεξαρτημένο και την οικογένειά του. Οποιαδήποτε «φροντιστική» -υπερπροστατευτική συμπεριφορά που επιτρέπει τη συνέχιση της κακοποίησης στην οικογένεια πρέπει να αναγνωρίζεται και να διακόπτεται. Ο συνεξαρτημένος πρέπει να αναγνωρίσει και να αγκαλιάσει τα συναισθήματα και τις ανάγκες του/της. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει το να μάθει να λέει «όχι», να βάζει απαραβίαστα όρια, να είναι στοργικός αλλά και να δείχνει σκληρή αγάπη όπου χρειάζεται και να μάθει να είναι αυτόνομος και αυτοδύναμος. Οι άνθρωποι βρίσκουν ελευθερία, αγάπη και γαλήνη στην ανάρρωσή τους.
Η ελπίδα βρίσκεται στο να μάθετε περισσότερα. Όσο περισσότερο κατανοείτε τη συνεξάρτηση, τόσο καλύτερα μπορείτε να αντιμετωπίσετε τις επιπτώσεις της. Η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει κάποιον να ζήσει μια πιο ικανοποιητική, πιο υγιή και πιο ελεύθερη ζωή.
